في إطار دورة “وكلاء/ات التغيير للعدالة البيئية”، قمنا بجولة تعليمية مميزة في قرية جسر الزرقا، القرية العربية الوحيدة التي بقيت بعد عام 1948 بمحاذاة الساحل.
نظم الجولة شريكتنا في الدورة، جمعية المواطنين من أجل البيئة، وقاد الجولة الناشط الاجتماعي والبيئي سامي العلي – من أبناء المنطقة وعضو المجلس البلدي، ومدير متحف تراث القرية والمدير العام لاتحاد الصيادين.
خلال الجولة شاركنا سامي مظاهر غياب العدالة البيئية والمناخية، والإقصاء السياسي والمكاني، ونضالات الحياة اليومية التي يواجهها السكان/ات، من خلال الحكاية التاريخية للقرية والحياة الاجتماعية وبنيتها التحتية.
كانت المحطة الأولى متحف تراث القرية. استمعنا إلى تاريخ المنطقة، وتاريخ أهل جسر الزرقا ودورهم التقليدي كحراس للنهر الأزرق (نهر التماسيح) وقناة المياه المجاورة، وكذلك حول مصادرة أراضي الفلاحين وتجفيف المستنقعات إثر انضمام البارون روتشيلد للمنطقة وإقامة زخرون يعقوب حتى إقامة الدولة الصهيونية. من هناك تابعنا إلى مطل على قيسارية، والفجوات الصارخة بين الأحياء الراقية وبين القرية المجاورة. وتجلى لنا الفصل العنصري على شكل حاجز ترابي غريب عن النسيج البيئي بارتفاع 10 أمتار.
أثناء الجولة حدثنا سامي عن واقع الحياة في القرية، وغياب الاستثمار في البنية التحتية الأساسية، وصعوبات المعيشة، ونضال الصيادين، والتمييز والإهمال أمام الأضرار البيئية، والتهميش المستمر سواء على مستوى السياسات الوطنية أو داخل المجتمع الفلسطيني في الداخل.
أنهينا الجولة بوجبة مشتركة في مطعم صيادين محلي ورحلة بحرية عفوية في قارب سامي، كتجربة اجتماعية مميزة.
كانت الجولة مثرية ومفيدة، ووفرت إلى جانب الكشف عن المظالم المستفزة، إلهاماً للنشاط ومحفزاً لبداية عمل أعضاء/عضوات المجموعة على مشاريعهن/م ومبادراتهن/م الخاصة.
סיור בג׳סר א-זרקא: מפגש בין כיבוש לצדק סביבתי ואקלימי
במסגרת קורס “סוכני-ות שינוי לצדק סביבתי”, יצאנו לסיור לימודי וייחודי ביישוב ג׳סר א-זרקא, היישוב הערבי היחיד שנותר אחרי 48′ על חוף הים במדינת ישראל.
את הסיור בהובלת שותפתינו לקורס, עמותת אזרחים למען הסביבה, הדריך הפעיל החברתי והסביבתי, סמי אלעלי – תושב המקום וחבר מועצה, מנהל מוזיאון מורשת הכפר ומנכ״ל איגוד הדייגים ועוד.
בסיור חלק איתנו סמי, מופעים של חוסר צדק סביבתי ואקלימי, הדרה פוליטית ומרחבים ומאבקי הקיום היומיומיים איתם מתמודדים התושבים/ות ,דרך הסיפור ההיסטורי של ג’סר והנוף האנושי והפיזי.
התחנה הראשונה הייתה מוזיאון המורשת של הכפר. שמענו על ההיסטוריה של האזור, של אנשי ג’סר א-זרקא ותפקידם המסורתי כשומרי הנחל הכחול (נחל תנינים) ואמת המים הסמוכה וכן, על ההפקעה של אדמות הפלחים וייבוש הביצות בעקבות הצטרפותו של הברון רוטשילד לאזור והקמת זכרון יעקב ועד להקמת המדינה הציונית. משם המשכנו לתצפית על קיסריה, על הפערים הבוטים בין שכונות היוקרה לבין הכפר הסמוך. ועל הסגרגציה בדמות מכשול עפר זר למרקם הסביבתי בגובה 10 מטרים.
במהלך הסיור סיפר סמי על מציאות החיים בכפר, היעדר השקעה בתשתיות בסיסיות, קשיי פרנסה, מאבק הדייגים, אפלייה והזנחה מול מפגעים סביבתיים ונוכחות של הדרה מתמשכת הן ברמת המדיניות הלאומית והן בתוך החברה הפלסטינית בתוך ישראל.
סיימנו את הסיור בארוחה משותפת במסעדת דייגים מקומית ושייט ספונטני בסירה של סמי, כחוויה מקרבת ומעמיקה.
הסיור היה מעשיר ומלמד, והעניק לצד החשיפה לעוולות מקוממות, השראה לאקטיביזם עממי לקראת תחילת העבודה המעשית של חברי-ות הקבוצה על פרויקטים ויוזמות משלהן/ם.
